แนวทางการวิเคราะห์วรรณกรรม
วรรณกรรมเป็นงานประพันธ์ที่ไม่ใช่แค่อ่านและเรียนรู้ แต่จำเป็นต้องวิเคราะห์ให้ลึกซึ้งว่าผู้เขียนต้องการสื่อถึงอะไร เนื้อหามีความเกี่ยวข้องกับเรื่องใด อ่านแล้วได้ประโยชน์อะไรตามมา ดังนั้นผู้อ่านจึงจำเป็นต้องมีทักษะในการวิเคราะห์เบื้องต้นอรรถรสในการอ่าน
แนวทางในการวิเคราะห์วรรณกรรม
สำหรับการวิเคราะห์วรรณกรรมจะวิเคราะห์จาก 2 องค์ประกอบหลัก ดังต่อไปนี้
1. คุณค่า
หลัก ๆ มีการวิเคราะห์คุณค่าด้านวรรณกรรมทั้งหมด 4 ประเด็นหลัก ดังนี้
- คุณค่าด้านเนื้อหาสาระ ต้องมีประโยชน์และมีคุณค่าหรือคติสอนใจแก่ผู้อ่าน
- คุณค่าด้านวรรณศิลป์ เช่น มีความงดงามของภาษา ความไพเราะของบทประพันธ์ อ่านแล้วเกิดความรู้สึกร่วมและจินตนาการไปพร้อม ๆ กัน
- คุณค่าด้านสังคม สามารถวิเคราะห์ได้ว่าผู้ประพันธ์ต้องการสะท้อนภาพปัญหาของสังคมหรือแสดงภาพสังคมในอุดมคติ
- คุณค่าด้านการนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน เนื้อหาหรือความรู้หรือข้อคิดต้องสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง
2. องค์ประกอบ
หลัก ๆ มีอยู่ด้วยกันทั้งหมด 7 องค์ประกอบ ดังนี้
- ความเป็นมาของหนังสือ / ประวัติผู้แต่ง / แรงบันดาลใจต่าง ๆ
- ประเภทของคำประพันธ์ เช่น ร้อยกรอง ร้อยแก้ว
- โครงเรื่อง ต้องระบุได้ว่าความสำคัญของเรื่อง คือ อะไร ปมปัญหาเป็นยังไง
- ตัวละคร ลักษณะตัวละครที่ดีต้องเป็นที่จดจำเข้าถึงง่าย บุคลิกโดดเด่น และมีความสมจริง
- ฉาก คือ การกำหนดช่วงเวลาหรือสถานที่ของเรื่องว่าครอบคลุมยุคไหน หรือเกี่ยวข้องกับอะไรบ้าง
- กลวิธีการเล่าเรื่อง โดยวิเคราะห์ว่าผู้ประพันธ์กำลังบอกเล่าเรื่องราวหรือนำเสนอผ่านตัวละครใด เช่น เล่าผ่านตัวละครบุคคลที่ 1 เล่าผ่านตัวละครบุคคลที่ 3 หรือเล่าผ่านมุมมองพระเจ้า
- บทสนทนา บทสนทนาที่ดีต้องมีลักษณะ ดังนี้
- มีความสมจริง
- อ่านแล้วให้ความรู้สึกร่วม
- ช่วยให้เนื้อเรื่องดำเนินไปได้ด้วยดี
- เหมาะกับระดับฐานะของตัวละคร
- ช่วยบอกลักษณะนิสัยของตัวละคร
- ช่วยย่นย่อเรื่องที่ไม่จำเป็นให้เหลือน้อยลง
วรรณกรรมไหนน่าสนใจสำหรับผู้เริ่มต้น
สำหรับใครที่สนใจอยากลองวิเคราะห์วรรณกรรมด้วยตัวเองดู แต่ไม่รู้ว่าควรเริ่มต้นจากวรรณกรรมไหนดีเรามี 5 วรรณกรรมน่าสนใจมาแนะนำ ดังนี้
- สร้อยสลับสี ผู้ประพันธ์สุวรรณี สุคนธา
- บึงหญ้าป่าใหญ่ ผู้ประพันธ์เทพศิริ สุขโสภา
- ลับแล แก่งคอย ผู้ประพันธ์อุทิศ เหมะมูล
- ความเลิศลอยอันจอมปลอม ผู้ประพันธ์ชาติวุฒิ บุณยลักษณ์
- ทุ่งหญ้าสีน้ำเงิน ผู้ประพันธ์พิบูลย์ศักดิ์ ละครพล
เป็นอย่างไรกันบ้างกับแนวทางในการวิเคราะห์วรรณกรรมบอกเลยว่าไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ในขณะเดียวกันก็ไม่ใช่เรื่องยากและสามารถฝึกฝนกันได้ ซึ่งสำหรับใครที่รู้สึกว่าชื่นชอบและสนใจอยากเริ่มต้นแต่ไม่รู้จะเริ่มยังไง ขอแนะนำให้เริ่มต้นจากวรรณกรรมที่ตัวเองชื่นชอบก่อนหรือหากคิดไม่ออกจริง ๆ ก็ลองเลือกวรรณกรรมที่เราให้คำแนะนำไปข้างต้นลองวิเคราะห์องค์ประกอบและคุณค่าด้านต่าง ๆ ด้วยตัวเองดู รับรองว่าได้มุมมองและความรู้ใหม่ ๆ เพียบ